Een nieuw SLA voortgangsrapport is geubliceerd op:
https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2026-0003.pdf
Ik ben benieuwd naar reacties van andere Samenmeters.
1 like
Een zeer lezenswaardig rapport. Niet een rapport (ca 100 paginaâs) dat je even snel door kan bladeren om globale conclusies te trekken. Bij de berekeningen wordt gebruikgemaakt van een aantal methodieken om risicoâs te kunnen bepalen. Methodieken die alsmaar verfijnd worden en duidelijk maken dat de techniek alsmaar beter wordt en dus vraagtekens stelt aan doelstellingen van de SLA, die opgesteld werden voor een vrij lange termijn. Samenmeters: De rapportage gaat uit van een te benaderen grid van 1X1 km. Samenmeters gaan een stap verder tot ca 100X100 meter (hun woonomgeving naast een emissiebedrijf) en het risico voor een hoger gemiddelde van omwonenden die er last van hebben. Dat schuurt enigzins. De EU noemt participatie van belang om het risico model verder te detailleren zodat lokale overheden hun beleid hierop kunnen afstemmen âŠ.
Wat opvallendheden bij het doorlezen van het rapport:
Er staat:
Met het SLA doel âtoewerken naar de WHO-advieswaardenâ worden de
2005 WHO-advieswaarden bedoeld. Zo is het doel in de oorspronkelijk tekst van het SLA opgenomen. Dit doel is niet aangepast naar aanleiding van de aangescherpte WHO-advieswaarden. Het besluit om het doel niet aan te scherpen is mede genomen omdat vergaande maatregelen zouden moeten worden getroffen om de 2021 advieswaarden in 2030 te halen
En even verderop (blz 25) en dat scheelt ca 50%:
Het RIVM heeft besloten voor het berekenen van de gezondheidseffecten de meest recente inzichten van de WHO (WHO, 2025) te volgen.
Over hotspots:
Op enkele âhotspotsâ blijkt dat met het doorgerekende beleid echter niet mogelijk. Het gaat dan om het Rotterdams havengebied en de Tweede Maasvlakte, het gebied rond Schiphol en Amsterdam; het IJmondgebied, wegen rond Utrecht en op een aantal locaties met een relatief hoge veedichtheid.
In dit rapport staan verschillende scenarioâs, verschillende historische benaderingen, verschillende manieren om percentuele gezondheids winst te berekenen. Door al die bomen raak je het bos snel kwijt, maar de onzekerheid in de procentuele gezondheidswinst berekeningen (ergens tussen de 20% en 50%) zelf is groter dan het verschil tussen de varianten. Dus of die SLA afgesprokenn winst van 50% nu exact gehaald wordt of dat het 48% of 55% is, vind ik in dit onzekerheids licht niet super relevant.
Jammer is dat de ziektelastrapportage hier nog niet wordt gedaan. Het focussen op overlijdensdagen geeft een te beperkt beeld van de totale luchtkwaliteits gezondheidsimpact.
Het vermelden van de bestaande RR (Relatieve Risicoâs )zoals die ook in het bestaande GGD (2023) tool gebruikt worden, biedt m.i. weinig meerwaarde. We kijken vol verwachting uit naar de komende RIVM rapporten.
Het NO2 gezondheidseffect was ernstiger dan eerder in de vorige voortgangsrapportage nog was voorzien en de daling van concentraties heeft dus een groter procentueel effect.
Mede daardoor komen we beter uit dan we eerst dachten, dat is opmerkelijk.
De âoudeâ NO2 RR was 1.031 (1.018-1.046)
De ânieuweâ NO2 RR is 1.037 (1.023-1.052)
Dat betekent dat bij een daling van de NO2 concentratie met 10 ÎŒg/mÂł de âoudeâ kans op vroegtijdige sterfte met 3,1 % afnam.
De ânieuweâ kans op vroegtijdigesterfte neemt met 3,7 % af.
Zo sprokkelen we 0.7% gezondheidswinst erbij , maar gezien de onzekerheidsmarges vind ik het jezelf op papier rijk rekenen.
De âoude, voortgangsrapportage 2â risico getallen worden nog gebruikt in het GGDtool, op basis van 2021 leeftijd en sterfte tabellen kwam men in 2023 tot:
Vroegtijdig overlijden two pollutant model conform Hoffman/RIVM (2023):
Totale sterfte (afname in levensverwachting) >30 jaar in dagen door PM2,5 : 201 /10ug
Totale sterfte (afname in levensverwachting) >30 jaar in dagen door NO2 : 100/10ug
Totale sterfte (afname in levensverwachting) >30 jaar in dagen door PM2.5 + NO2 : 310/10ug
Het verschil van de 2021 GGD tabellen met de in de derde voortgangsrapportage gehanteerde tabellen uit 2022 zal nog niet groot zijn. Wat met de nieuwe NO2 RR waardes het aantal dagen voortijdige sterfte in de GGDtool zou moeten zijn, dat moeten de officiele experts maar berekenen.
Mijn educated guess (met wat hulp van AI) is 119 dagen / 10 ug (ipv de huidige 100 dagen/10ug)
In de derde voortgangsmeting wordt beargumenteerd dat het gebruik van een drempelwaarde gerechtvaardigd is omdat er een achtergrondsniveau is dat sowieso niet door ander beleid beinvloed kan worden. Dit klinkt mij âeen beetje naar je toe rekenenâ in de oren.
Je hanteert zo een nieuwe definitie van gezondheidswinst in plaats van bijvoorbeeld een nieuwe grootheid te definieren: âgezondheidswinst op een schaal van 0 tot 100 binnen het spectrum van mogelijke nationale beleidsmaatregelenâ
Stel, je weegt 100 kg en wilt afvallen naar 90 kg. Je weet dat je een minimum gewicht hebt van 50kg. Als je dan daadwerkelijk bent afgevallen naar 90 kg, dan klinkt het natuurlijk beter dat je 20% bent afgevallen in plaats van 10%, maar het klinkt als een reclametruuk van afvalmiddel X. Je herdefinieert je procentuele winst.
De hoogte van de gekozen drempelwaarde: 50% van de WHO advieswaarde lijkt mij overigens tamelijk willekeurig.
Een van de doelstellingen van dit rapport is documenteren van de methode. Het zou mooi zijn als de ambitie van de volgende voortgangsmeting zou zijn om ook de resultaten te kunnen narekenen.Het zelf narekenen van items in dit rapport met openbaar beschikbare data is mij totnogtoe slechts beperkt gelukt.
Afsluitend: Ja de concentraties vertonen een dalende trend en dat is goed nieuws, zie bv fig 15
Laten we in 2030 niet op de lauweren gaan rusten en ons niet tevreden stellen met de gezondheidsimpact van waardes die net voldoen aan de EU2030 normen.
Er is nog heel wat gezondheidwinst te behalen !
1 like